Czujniki to podstawowe elementy występujące w systemach automatyki i urządzeniach pomiarowych. Pozwalają na zmierzenie wielkości fizycznych, przekształcenie ich do postaci sygnału analogowego lub cyfrowego, który następnie może być przekazany do sterownika, urządzenia pomiarowego, regulatora, urządzenia rejestrującego czy w najprostrzym przypadku wskaźnika wskazującego wartość pomiaru.

Najczęściej spotykanymi czujnikami są czujniki dostarczające informację w jednej z wielkości elektrycznych takich jak:

• napięcie (tzw. wyjście napięciowe, najczęsciej  0-10V, 0-5V)
• natężenie prądu (tzw. wyjście prądowe, najczęściej 0-20mA, 4-20mA)
• opór elektryczny

Bardziej zaawansowane czujniki pozwalają na dodatkowe przetważanie analogowych wielkości elektrycznych do postaci cyfrowej. Sygnał w takiej postaci może być przesyłany przez sieci w systemach automatyki i sterowania takie jak MODBUS, PROFIBUS, CAN czy nawet ETHERNET (np. PROFINET, ETHERCAT)) lub przekazywany bezpośrenio do urządzenia nadrzędnego. Dodatkową zaletą takich czujników jest odporność na zakłócenia (brak zakłamań przy przesyłaniu na większe odległości) i możliwość łączenia wielu czujników na współnej magistrali.

Wracając do samych czujników podstawowy podział zależy od sposobu pomiaru:

• czujniki pomiaru stykowego - czujnik ma kontakt fizyczny z elementem mierzonym
• czujniki pomiaru bezstykowego - czujnik nie ma fizycznego kontaktu z elementem merzonym

1. Czujniki pomiaru stykowego.

Przykładem najprostrzego czujnika do pomiaru stykowego może być wyłącznik krańcowy. Inne czujniki pomiaru stykowego:

• pomiar temperatury - czujniki ptc termopara
• pomiar cisnienia, przepływu - przetworniki ciśnienia
• pomiar siły i momentu - czujniki tensometryczne, piezorezystancyjne
• pomiar wielkości geometrycznych - długość, szerokość, wysokość, odległość, przebyta droga itp - przetworniki liniowe , linkowe, potencjomeryczne
• pomiar kąta obrotu, prędkości, odchylenia od pionu - enkodery, potencjometry, inklinometry

2.  Czujniki pomiaru bezstykowego.

Przykłady czujników do pomiaru bezstykowego

• pomiar temperatury - laserowe czujniki temperatury, kamery termowizyjne
• pomiar zbiżenia - zbliżeniowe czujniki indukcyjne, pojemnościowe, optyczne
• pomiar wielkości geometrycznych - dalmierze laserowe, traingulacyjne, ultradźwiękowe, pojemnościowe / indukcyjne czujniki odległości, laserowe skanery powierzchni, systemy wizyjne itp...
• pomiar prękości, obrotów - laserowe czujniki prędkości przesuwu, obrotów
• pomiar koloru obiektu - czujniki refleksyjne, czujniki kolorów